Không thiếu ngoại tệ mà chỉ thiếu thanh khoản

Không thiếu ngoại tệ mà chỉ thiếu thanh khoản


Theo nhận định của các chuyên gia tại Hội thảo “Nhìn lại kinh tế năm 2009 và dự báo kinh tế năm 2010”, Việt Nam không thiếu ngoại tệ mà chỉ thiếu thanh khoản.

>>Chính sách tiền tệ có làm cho giá cả tăng?



Tại Hội thảo “Nhìn lại kinh tế năm 2009 và dự báo kinh tế năm 2010” do CTCP Đào tạo & Phát triển nhân lực – PTI tổ chức vào ngày 30/03/2010, hai diễn giả gồm chuyên gia tài chính cao cấp Bùi Kiến Thành và chuyên gia kinh tế cao cấp, TS. Lê Đăng Doanh đã có những giải đáp đối với những thắc mắc của các doanh nhân.



Theo nhận định của hai chuyên gia này, hiện nay Việt Nam không thiếu ngoại tệ, tuy nhiên vấn đề cốt lõi là làm sao tạo dựng được sự tin tưởng của người dân để số ngoại tệ nhàn rỗi trong dân có thể được đầu tư vào nền kinh tế. Các chuyên gia cũng chỉ ra đâu là kênh đầu tư an toàn nhất trong thời điểm hiện nay. InfoTV lược ghi.



*Theo các ông, tầm ảnh hưởng của việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tăng dự trữ bắt buộc đối với các ngân hàng thương mại (NHTM) là như thế nào? Dự báo trong năm 2010 mức dự trữ bắt buộc đối với các NHTM có tăng lên hay không?



TS. Lê Đăng Doanh: Mức dự trữ bắt buộc đối với các NHTM đã được NHNN nâng lên khá cao kể từ đầu năm 2009 sau đó lại giảm dự trữ bắt buộc để nới rộng chính sách tín dụng, bởi vì dự trữ bắt buộc cao thì chi phí của NHTM sẽ càng cao.



Đến một thời điểm nào đó, rất có thể NHNN thấy chính sách tiền tệ và tín dụng đã trở nên nới lỏng quá họ có thể sẽ sử dụng biện pháp tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc hoặc tăng tỷ lệ chiết khấu; giảm lãi suất tiền gửi của NHTM vào NHNN... Bằng tất cả các biện pháp đó, NHNN có thể sẽ hạn chế hoạt động tín dụng của NHTM và sẽ điều tiết được nguồn tín dụng.



Hiện nay NHNN vẫn đang sử dụng các công cụ hành chính, tuy nhiên tôi cho rằng các công cụ hành chính đó chỉ có tác dụng trong một giới hạn và phần nhiều mang tính hình thức. Chẳng hạn như việc quy định lãi suất trần trong huy động và cho vay vốn nhưng các NHTM vẫn lách luật bằng việc áp dụng các chiêu khuyến mãi trong huy động vốn hoặc bắt doanh nghiệp vay vốn phải chịu các loại phí khác nhau. Vì vậy, quy định về lãi suất trần của NHNN về cơ bản đã không được các NHTM tuân thủ từ trước khi có Thông tư 07 cho phép các ngân hàng và doanh nghiệp được áp dụng lãi suất thỏa thuận.



Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Bản chất của ngân hàng là đi huy động vốn trong nhân dân, dùng tiền đó để cho người khác vay. Vì vậy NHNN mới quy định rằng số tiền huy động được gọi là tổng tài sản của ngân hàng đó sẽ có một tỷ lệ nhất định phải đóng cho NHNN, gọi là dự trữ bắt buộc. Nếu dự trữ bắt buộc được tăng cao hơn thì NHTM sẽ có ít tiền hơn để cho vay, do đó khi nói đến việc tăng dự trữ bắt buộc có nghĩa là giảm bớt năng lực cho vay của ngân hàng.



Câu hỏi liệu năm 2010 các NHTM có phải tăng dự trữ bắt buộc hay không sẽ tùy thuộc vào việc NHNN đánh giá lưu lượng tiền tệ trong nền kinh tế như thế nào, liệu đã đạt mức có thể gây lạm phát hay chưa. Có thể đến một thời điểm nào đó, khi hội tụ đủ các yếu tố cần thiết NHNN sẽ tăng hoặc giảm dự trữ bắt buộc đối với các NHTM.



*Hiện nay vẫn có một lượng lớn ngoại tệ nhàn rỗi nằm trong dân, trong khi NHNN lại cần tăng lượng dự trữ loại tài sản này. Theo các ông, NHNN làm thế nào để tăng dự trữ ngoại tệ mà không làm ảnh hưởng đến thanh khoản của đồng USD và huy động được lượng USD còn nằm trong dân?



Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Nếu huy động được lượng USD đang được cất giữ trong dân, chúng ta sẽ có thêm khoảng 20 tỷ USD lưu thông trên thị trường. Vấn đề ở đây là làm sao để tạo được niềm tin của người dân đối với chính sách tỷ giá và giá trị của đồng nội tệ.



Ngoài ra, chúng ta cần phải giảm bớt việc nhập siêu như hiện nay, cần phải xem xét lại việc nhập khẩu những mặt hàng xa xỉ phẩm không cần thiết, trong khi phải đánh đổi hàng triệu tấn gạo của người nông dân mới có thể mang về đồng ngoại tệ cho đất nước.



Bên cạnh đó, kênh huy động kiều hối cũng được xem là kênh quan trọng giúp làm tăng lượng dự trữ ngoại hối của Việt Nam. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là phải tạo được niềm tin trong nhân dân để đưa 20 tỷ USD và 500 tấn vàng còn đang nằm trong túi của người dân vào lưu thông sẽ giúp tăng lượng dự trữ ngoại hối. Tôi cho rằng hiện nay chúng ta không thiếu ngoại tệ mà chỉ thiếu thanh khoản về ngoại tệ mà thôi.



TS. Lê Đăng Doanh: Biện pháp trước mắt theo tôi là phải tăng xuất khẩu và giảm nhập khẩu. Để có được một lượng dự trữ ngoại hối lớn, các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore… đều phải trở thành những nước xuất siêu. Chừng nào Việt Nam còn nhập siêu thì rất khó có thể tăng được lượng dự trữ ngoại tệ so với hiện nay.



Đối với việc nhập khẩu các mặt hàng xa xỉ, tôi cho rằng Việt Nam có thể áp dụng các biện pháp mà WTO cho phép như đánh thuế cao hơn nữa. Ngoài ra, chúng ta cần phải giữ được mức tăng trưởng ổn định và không làm cho nền kinh tế trở nên quá nóng.



Tuy nhiên, điểm quan trọng nhất theo tôi là cần tạo được niềm tin đối với người dân. Tôi đồng ý với quan điểm rằng Việt Nam không phải là nước thiếu ngoại tệ mà là nước thiếu thanh khoản ngoại tệ. Chỉ cần NHNN có được tỷ giá thích hợp và giữ được giá trị đồng nội tệ ổn định thì người dân sẽ không còn lo cất giữ vàng hay ngoại tệ, khi đó mối lo về dự trữ ngoại hối sẽ được giảm bớt đáng kể.



Nên “xem giỏ mà bỏ thóc”!



*Trong tình hình lãi suất cao và biến động liên tục như như hiện nay, doanh nghiệp sẽ phải đối phó như thế nào để có thể vượt qua những thách thức đó?



TS. Lê Đăng Doanh: Lãi suất cao sẽ làm tăng mạnh chi phí đầu vào đối với các doanh nghiệp, muốn tránh gặp phải điều này thì doanh nghiệp sẽ buộc phải huy động vốn theo cách khác. Các doanh nghiệp nên tránh gặp phải những biến động về tỷ giá cũng như những biến động về chính sách. Tôi biết điều này là vô cùng khó khăn với các doanh nghiệp bởi rất khó để chúng ta có thể đoán định được chính sách. Chẳng hạn như hồi cuối tháng 11 năm ngoái, chỉ sau 2 ngày công bố sẽ giữ nguyên tỷ giá VND/USD nhưng NHNN lại lại đột ngột tăng tỷ giá lên 5,33% khiến các doanh nghiệp không kịp trở tay.



Tôi cho rằng cách tốt nhất để giúp các doanh nghiệp đó là NHNN nên có một lộ trình, định hướng cụ thể về những hành động của mình để ít nhất doanh nghiệp cũng có thể dự báo được mức biến động có thể xảy ra. Còn trong điều kiện như hiện nay, các doanh nghiệp cần thận trọng trong việc huy động vốn và đầu tư. Cách tốt nhất là “xem giỏ mà bỏ thóc”.



Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Là doanh nghiệp sản xuất nên khi thấy lãi suất tăng cao như vậy thì cần phải tính toán kỹ lưỡng. Với mức lãi suất như hiện nay, doanh nghiệp chỉ có thể cân nhắc giữa hai con đường: hoạt động cầm chừng hoặc đóng cửa tạm ngưng sản xuất.



Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng có thể thông qua các hiệp hội ngành nghề để có những kiến nghị, đề xuất và nêu bật những khó khăn của mình với các nhà hoạch định chính sách.



*Trong những kênh đầu tư phổ biến hiện nay là chứng khoán, bất động sản và gửi tiết kiệm, theo các ông, kênh đầu tư nào hấp dẫn hơn cả?



Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Đối với thị trường chứng khoán, các nhà đầu tư cần phải nhìn nhận viễn cảnh kinh tế trong thời gian tới sẽ ra sao. Thị trường chứng khoán là nơi phản ánh rõ nét nhất sức khỏe của cộng đồng doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp làm ăn hiệu quả sẽ kéo theo giá cổ phiếu tăng lên và ngược lại, doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả sẽ kéo giá cổ phiếu giảm theo.



Nhìn vào viễn cảnh kinh tế năm 2010, trong điều kiện lãi suất đang tăng cao như hiện nay, mức độ rủi ro đối với doanh nghiệp cũng có thể coi là mức độ rủi ro đối với thị trường chứng khoán.



Đối với lĩnh vực bất động sản, nếu theo dõi thị trường này trong khu vực nói chung có thể thấy rõ hiện tượng bong bóng đang hình thành. Hiện nay đã có những dự báo về sự suy giảm của thị trường bất động sản Trung Quốc với mức suy giảm có thể lên tới 40%. Còn tại Thành phố Hồ Chí Minh, nơi chiếm đến 51% về giao dịch bất động sản của Việt Nam, cũng đã xuất hiện tình trạng cung vượt cầu. Tất nhiên, không phải thị trường nào cũng giống như nhau và bản thân thị trường bất động sản cũng đã tự phân chia ra thành nhiều phân khúc.



Trong điều kiện hiện nay, nếu muốn bảo đảm số tài sản của mình thì có lẽ kênh đầu tư an toàn nhất vẫn là gửi tiết kiệm tại ngân hàng. Lời khuyên của tôi cho các nhà đầu tư vẫn là nên làm những gì chúng ta biết chứ đừng làm những gì mà chúng ta không rõ.



TS. Lê Đăng Doanh: Đối với lĩnh vực bất động sản, nhà đầu tư nên chọn một thị trường nào đó còn tiềm ẩn nhiều tiềm năng phát triển hoặc một mảng thị trường nào đó có mức độ an toàn nhiều hơn.



Còn về thị trường chứng khoán, tôi lưu ý với các nhà đầu tư rằng thị trường chứng khoán của chúng ta còn rất xa so với các chuẩn mực quốc tế. Vì thiếu thông tin hoặc thông tin kiểu “tù mù” nên hành vi mang tính “bầy đàn” còn khá phổ biến.

InfoTV
(ghi)